‘Je kunt de performance niet fout doen,’ zei degene die me naar de tentoonstellingszaal bracht in museum Voorlinden. Ik had me ingeschreven om deel te nemen aan de performance Counting the Ricevan Marina Abramović. Vijfhonderd gram linzen en rijst, één uur de tijd en één opdracht: tel de korrels.
‘In een wereld vol afleiding is het een uitdaging om de tijd te nemen om contact te maken met onszelf en met anderen.’
Ik was dolgelukkig dat het me toch nog gelukt was om een plekje te bemachtigen. Ik leerde het werk van Marina Abramović kennen toen ik op de kunstacademie zat. Ik was gefascineerd door haar kracht en durf. Abramović staat bekend om haar performances waarin aanwezigheid, aandacht, uithoudingsvermogen en de relatie tussen kunstenaar en publiek centraal staan. Hoe bijzonder dat ik een performance van haar nu zelf zou gaan ervaren!
Toch was ik ook een beetje zenuwachtig, omdat het dragen van een labjas en een noise-cancelling koptelefoon onderdeel van de performance zijn. Ik ervaar altijd veel duizeligheid bij een noise-cancelling koptelefoon, maar bij navraag bleek dat ik ook zonder mocht deelnemen. Gelukkig!
Daar zat ik dan, achter de tafel in een bomvol museum. De geluiden hinderden me niet. Geluiden zijn er ook tijdens een meditatie, dus daarmee zijn is me niet onbekend. Aan de slag dan maar: sorteren en tellen. Ik begon met de zwarte, ronde linzen, netjes op een rijtje. Na een rijtje van tien zette ik een streepje op het vel papier. Daarna tien rijstkorrels apart leggen.
Mijn hoofd ging aan. De rijstkorrels bleven niet netjes op een rij liggen. Telt een halve rijstkorrel voor één of voor een halve? Waarom moeten ze eigenlijk op een rijtje liggen? Kan ik er niet gewoon een bergje van maken? Doe ik het wel goed?
Ineens was ik me heel bewust van mijn omgeving. Misschien ook wel omdat ik de andere bezoekers hoorde praten. Ze stelden vragen aan elkaar en soms ook aan mij. Niet reageren viel me niet zwaar, maar de rust bewaren wel. Doe ik het wel goed? Ga ik niet te snel? Zal ik gewoon stoppen met tellen en alleen sorteren?
En daarna kwam de rust.
Ik was me niet meer bewust van de mensen om me heen. Er waren alleen nog de berg linzen, de rijst en ik. Ik hoefde nergens naartoe en het maakte ook niet meer uit hoe of wat ik deed. Sorteren, tellen en verder niets.
Ineens zag ik vanuit mijn ooghoek een hand op de tafel. Ik keek op en zag het vriendelijke gezicht van de dame die me naar de tafel had gebracht. Mijn tijd zat erop. Alles werd weer bij elkaar geveegd en de volgende deelnemer stond al klaar.
Met een glimlach en in een rustig tempo liep ik weg van de tafel en het museum uit. Ik voelde me moe en ontspannen tegelijk. Het zijn in het moment, volledig opgaan in een eenvoudige handeling als tellen en sorteren, bracht me in een flow. Waar mijn hoofd in het begin nog vol gedachten zat, werden die langzaam stiller, totdat er alleen nog aandacht overbleef voor wat er op dat moment was.
Misschien was dat uiteindelijk wel waar deze performance echt over ging. Niet over rijst of linzen tellen, maar over de kunst van volledig aanwezig zijn.